Том 51 № 1 (2026), Мақалалар
NFT сандық коллекцияларын құқықтық қорғау
Мақалалар
Жарияланды
31.03.2026
Кілт сөздер
NFT сандық коллекциялары
деректер құқықтары
виртуалды меншік
зияткерлік меншік
құқықтық қорғау
деректер құқықтары
виртуалды меншік
зияткерлік меншік
құқықтық қорғау
Аңдатпа
Блокчейн технологиясының кең таралуы нәтижесінде NFT (non-fungible token) негізіндегі сандық коллекциялық активтер цифрлық экономика мен мәдени индустрияның жаңа бағыты ретінде қарқынды дамып келеді. NFT технологиясы цифрлық активтердің бірегейлігін, меншік құқығын тіркеуді және транзакциялардың ашықтығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Алайда бұл құбылыс құқықтық реттеу жүйесінде бірқатар күрделі мәселелерді туындатуда. Атап айтқанда, NFT активтерінің құқықтық мәртебесінің анықталмауы, зияткерлік меншік құқықтарының бұзылу қаупі, платформалардың жауапкершілігі мен пайдаланушылардың құқықтарын қорғау механизмдерінің жеткіліксіздігі қазіргі құқықтық жүйелер үшін жаңа сын-қатерлер қалыптастырады. Осыған байланысты NFT сандық коллекцияларын құқықтық қорғау мәселесін ғылыми тұрғыдан талдау өзекті болып табылады. Зерттеудің мақсаты – NFT сандық коллекцияларының құқықтық табиғатын анықтау, олардың құқықтық мәртебесіне қатысты негізгі теориялық тұжырымдарды талдау және NFT нарығындағы құқықтық тәуекелдерді азайтуға бағытталған реттеу механизмдерін негіздеу. Зерттеу барысында ғылыми әдебиеттерді талдау әдісі қолданылды. NFT технологиясы, цифрлық активтер құқығы және зияткерлік меншік саласындағы отандық және шетелдік ғылыми еңбектер қарастырылып, қолданыстағы құқықтық актілер мен сот тәжірибелері сарапталды. Сонымен қатар NFT нарығындағы нақты құқықтық даулар мен практикалық мысалдар талданды. Зерттеу нәтижесінде NFT сандық коллекцияларының екі негізгі құқықтық сипаты айқындалды: біріншісі – блокчейнде тіркелетін NFT сертификаттарының деректерге қатысты мүліктік мәртебесі, екіншісі – олардың негізіндегі цифрлық контенттің виртуалды мүлік ретінде қарастырылуы. Сонымен қатар NFT платформаларын олардың қызметтік ерекшеліктеріне қарай техникалық қызмет көрсетушілер және контент қызметін ұсынушылар ретінде жіктеу қажеттілігі негізделді. Платформалардың бақылау мүмкіндіктері мен экономикалық пайда алу деңгейіне сәйкес құқықтық жауапкершілікті пропорционалды түрде белгілеу қажеттілігі көрсетілді. Ұсынылған тұжырымдар NFT сандық коллекцияларын құқықтық реттеу жүйесін жетілдіруге, зияткерлік меншік құқықтарын қорғауға және платформалар мен пайдаланушылар арасындағы құқықтық қатынастарды нақтылауға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері цифрлық активтер нарығын құқықтық тұрғыдан тиімді басқару және оның қауіпсіз дамуын қамтамасыз ету үшін ғылыми-теориялық негіз бола алады.
Дәйексөздер
1. Chen, J., & Friedmann, D. (2023). Jumping from mother monkey to bored ape: The value of NFTs from an artist’s and intellectual property perspective. Asia Pacific Law Review, (1), 100–122. DOI: https://doi.org/10.1080/10192557.2022.2117485
2. Feng, Y. (2023). Copyright dilemmas and responses in NFT trading in the metaverse era. Hubei Social Sciences, (6), 128–136. (in Chinese).
3. Guo, W., & Fan, Y. (2023). The legal nature and endogenous risks of cryptocurrency collectibles under blockchain smart contracts. Journal of Shanghai University (Social Sciences Edition), (2), 20–35. (in Chinese).
4. Hu, Y., & Peng, B. (2022). On the legal attributes of NFT digital collectibles: A review of the first copyright dispute case. Editor’s Friend, (9), 104–111. (in Chinese).
5. Jia, W., & Yao, B. (2024). NFTs applied to the art sector: Legal issues and recent jurisprudence. Convergence, 32(2), 807–822. (in Chinese). DOI: https://doi.org/10.1177/13548565231199966
6. Lee, E. (2023). NFTs as decentralized intellectual property. University of Illinois Law Review, 1049. DOI: https://doi.org/10.2139/ssrn.4023736
7. Ma, Z., & Wang, X. (2023). Constructing NFT mapping rights in the metaverse. Journal of Xi'an Jiaotong University (Social Sciences Edition), 1–27. (in Chinese).
8. Meng, C., & Yang, J. (2022). NFT copyright trading: Legal risks and breakthrough strategies. Editor’s Friend, (8), 96–104. (in Chinese).
9. Peng, G. (2023). Legal characterization of NFT digital collectibles under the principle of functional equivalence: A new approach to incorporating virtual property into property law. Modern Law, (6), 118–132. (in Chinese).
10. Qin, R., Li, J., Wang, X., Zhang, J., Yong, Y., & Wang, F. (2021). NFT: Non-fungible tokens based on blockchain and their applications. Journal of Intelligent Science and Technology, 3(2), 234–242. (in Chinese).
11. Ren, S. (2023). On the property rights of NFT digital assets: A perspective of rights bundles. Zhejiang Social Sciences, (3), 5–68. (in Chinese).
12. Shao, Y. (2024). The legal implications of NFT trading and its regulatory pathways. Journal of Jinan University (Philosophy and Social Sciences Edition), (8), 50–64. (in Chinese).
13. Wang, J. (2022). Copyright protection and platform liability in NFT trading models. Journal of Financial Law, (5), 70–80. (in Chinese).
14. Wang, R., Lee, J. A., & Liu, J. (2024). Unwinding NFTs in the shadow of IP law. American Business Law Journal, (1), 31–55. DOI: https://doi.org/10.1111/ablj.12237
15. Yang, J. (2022). The nature, rules, and legal risk management of NFT trading in digital works. Science & Publishing, (10), 103–113. (in Chinese).
16. Yong, Y., & Wang, F. (2016). Current status and prospects of blockchain technology development. Journal of Automation, 42(4), 481–494. (in Chinese).
Мақала жіберу
Ақпарат
Индекстелінуі
