Фармацевтикалық білімі бар білім алушылар мен жас мамандардың "клиникалық фармацевт" мамандығын алуға уәждемесін бағалау
Том 4 № 50 (2025), Мақалалар
Том 4 № 50 (2025)

Фармацевтикалық білімі бар білім алушылар мен жас мамандардың "клиникалық фармацевт" мамандығын алуға уәждемесін бағалау

Мақалалар
https://doi.org/10.64863/2312-4784/2025-3-50/90-101
Жарияланды 29.12.2025
  • Ирина Лосева
  • Раиса Абдуллабекова
  • Татьяна Резцова
  • Дарья Гаммер
Ирина Лосева
Раиса Абдуллабекова
Татьяна Резцова
Дарья Гаммер
PDF

Кілт сөздер

фармацевтикалық білім
клиникалық фармацевт
білім беру бағдарламасы
оқуға ынталандыру
кәсіптік оқыту

Аңдатпа

Мақала клиникалық фармацевтерді даярлаудың әлемдік тәжірибесін талдауға және осы мамандандыру бойынша қосымша оқуға "фармация" бакалавриатының білім беру бағдарламасы бойынша Қарағанды медицина университетінің соңғы үш жылдағы бітіруші курс студенттері мен түлектерінің дайындығы мен уәждемесін зерттеуге арналған. Қазақстан Республикасында білікті клиникалық фармацевттерді даярлау мәселелері фармацевтикалық білім беруді реформалау, фармацевтикалық көмектің сапасына қойылатын талаптарды арттыру және дәрілік заттарды ұтымды пайдалану қажеттілігі аясында ерекше өзектілікке ие болады. Қазақстанда клиникалық фармацевтерді даярлау перспективаларын бағалау үшін клиникалық фармация саласындағы мамандарды оқытудың әлемдік тәжірибесіне талдау жүргізілді, сондай-ақ Қарағанды медициналық университетінің "фармация" мамандығы бойынша бітіруші курстар түлектері мен білім алушыларының және баклалавриат түлектерінің қосымша білім алуға уәждемесін зерттеу жүргізілді. Клиникалық фармацевтерді даярлаудың әлемдік тәжірибесі көрсетіп отырғандай, мұндай мамандарды шетелде даярлаудың бірыңғай жүйесі жоқ, алайда барлық елдерде оқыту жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру деңгейінде – міндетті клиникалық практикасы немесе медициналық ұйымдарда тағылымдамасы бар магистратура, докторантура немесе резидентура жүзеге асырылады. Бұл ретте оқыту әдістерінде клиникалық практикаға ерекше назар аударылып, білім алушылардың пациенттерге қол жеткізуін қамтамасыз етеді. Бұл ретте олар пациенттерді күтуге қатысуды, олардың дәрілік терапиясын жүргізуді, пациенттерді ұтымды фармакотерапия қағидаттарына оқытуды қамтамасыз ете отырып, дәрігерлердің пәнаралық тобының жұмысына белсенді түрде енгізілді. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, жас мамандар көбінесе жаңа мамандандыруға қызығушылық танытады, өйткені бұл оларға клиникада дәрігерлер тобында жұмыс тәжірибесін бере алады, сонымен қатар олардың кәсіби және мансаптық өсуіне ықпал ете алады. Олар бір жылдан аспайтын бағдарламада, әсіресе толық немесе ішінара қаржыландыру болса, жоғары оқу орнынан кейінгі деңгейде оқуға дайын.

https://doi.org/10.64863/2312-4784/2025-3-50/90-101
PDF

Дәйексөздер

1. Minister of Health of the Republic of Kazakhstan. (2020). Prikaz № QR DSM-305/2020 ot 21 dekabrya 2020 goda «Ob utverzhdenii nomenklatury spetsial’nostei i spetsializatsii v oblasti zdravookhraneniya, nomenklatury i kvalifikatsionnykh kharakteristik dolzhnostei rabotnikov sistemy zdravookhraneniya» [Order No. QR DSM-305/2020 dated December 21, 2020, On approval of the nomenclature of specialties and specializations in the field of healthcare, the nomenclature and qualification characteristics of positions of healthcare system employees]. https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2000021856

2. Alabkal, R. M., Medlinskiene, K., Silcock, J., & Graham, A. (2022). Impact of pharmacist-led interventions to improve clinical outcomes for adults with type 2 diabetes at risk of developing cardiovascular disease: A systematic review and meta-analysis. Pharmacy Practice, 36(4), 888–899. https://doi.org/10.1177/08971900211064459

3. American College of Clinical Pharmacy. (2023). Standards of practice for clinical pharmacists. Journal of the American College of Clinical Pharmacy, 6(10), 1156–1159. https://doi.org/10.1002/jac5.1873

4. Bawazeer, G. A., Alqifari, S. F., Alkhudair, N. A., Aldemerdash, A. F., & Aljuffali, L. A. (2025). The 2024 Saudi Pharmacotherapy Didactic Curriculum Toolkit: A modified Delphi study. BMC Medical Education, 25(1), 583. https://doi.org/10.1186/s12909-025-07129-3

5. Bragazzi, N. L. (2019). Pharmacists as immunizers: The role of pharmacies in promoting immunization campaigns and counteracting vaccine hesitancy. Pharmacy, 7(4), 166. https://doi.org/10.3390/pharmacy7040166

6. Busque, G., Lail, S., Dewhurst, N., & Halapy, H. (2024). Describing and evaluating the clinical pharmacist's role in a Canadian multiple sclerosis clinic. Canadian Journal of Hospital Pharmacy, 77(3), e3555. https://doi.org/10.4212/cjhp.3555

7. Cisneros, R. M., Parnapy, S., Kendall, D. A., et al. (2013). International practice experiences in pharmacy education. American Journal of Pharmaceutical Education, 77, 188.

8. Ibrahim, K. H., Gunderson, B., & Rotschafer, J. C. (2001). Intensive care unit antimicrobial resistance and the role of the pharmacist. Critical Care Medicine, 29, 108–113. https://doi.org/10.1097/00003246-200104001-00010

9. Frisk, P., Holtendal, C., Bastholm-Rahmner, P., & Kälvemark Sporrong, S. (2019). Competence, competition and collaboration: Perceived challenges among Swedish community pharmacists engaging in pharmaceutical services provision and research. International Journal of Pharmacy Practice, 27(4), 346–354. https://doi.org/10.1111/ijpp.12518

10. Hammond, A., Porter, R., Lynch, K. E., Cason, T. H., & Passaretti, P. (2024). Impact of emergency medicine clinical pharmacist practitioner-driven sepsis antibiotic interventions. American Journal of Emergency Medicine, 76, 24–28. https://doi.org/10.1016/j.ajem.2023.11.012

11. Hassali, M. A., & Hashmi, F. K., et al. (2016). Defining clinical pharmacy: A new paradigm. The Pharmaceutical Journal, 297(7894). https://doi.org/10.1211/PJ.2016.20201798

12. Hayes, S. M., Moore, D. C., Droney, M., et al. (2024). Professional and career development needs of clinical pharmacists in settings outside academia. Journal of the American College of Clinical Pharmacy, 7(4), 402–407. https://doi.org/10.1002/jac5.1940

13. Huerta-Olvera, S. G., Haack, S., Navarro-Ruíz, A., & Nguyen, P. V.-Q. B. (2022). Comparison of professional pharmacy degrees and health systems in United States, Canada, Spain and Mexico. Revista OFIL·ILAPHAR, 32(1), 78–82. https://doi.org/10.4321/S1699-714X20220001000014

14. Elefritz, J. L., Arnold, J., Phelps, M., & Smetana, K. S. (2022). Development of a critical care pharmacist career coaching and professional development program at an academic medical center. Journal of the American College of Clinical Pharmacy. Advance online publication. https://doi.org/10.1002/jac5.1713

15. Lat, I., Paciullo, C., Daley, M. J., et al. (2020). Position paper on critical care pharmacy services (executive summary): 2020 update. Journal of the American College of Clinical Pharmacy, 77, 1619. https://doi.org/10.1002/jac5.12Th91.13

16. Lee, H., Ryu, K., Sohn, Y., Kim, J., Suh, G. Y., & Kim, E. (2019). Impact on patient outcomes of pharmacist participation in multidisciplinary critical care teams. Critical Care Medicine, 47(9), 1243–1250. https://doi.org/10.1097/CCM.0000000000003830

17. Li, J., Xiao, C., Hou, J., et al. (2023). Clinical pharmacy undergraduate education in China: A comparative analysis based on ten universities’ training programs. BMC Medical Education, Article 1. https://doi.org/10.1186/s12909-023-04049-y

18. MacLaren, R., Bond, C. A., Martin, S. J., & Fike, D. (2008). Clinical and economic outcomes of involving pharmacists in the direct care of critically ill patients with infections. Critical Care Medicine, 36(12), 3184–3189. https://doi.org/10.1097/CCM.0b013e31818f2269

19. Mourad, N. A., Gálvez-Peralta, M., Brown, C. B., Hanif, A., & Ham, A. L. (2025). A call for clarity: A proposed toolkit to integrate foundational sciences into pharmacy curricula. American Journal of Pharmaceutical Education, 89(1), 101340. https://doi.org/10.1016/j.ajpe.2024.101340

20. Moussavi, K., & Nikitenko, V. (2016). Pharmacist impact on time to antibiotic administration in patients with sepsis in an ED. American Journal of Emergency Medicine, 34(11), 2117–2121. https://doi.org/10.1016/j.ajem.2016.07.031

21. Ozdemir, N., Aktas, B. Y., Gulmez, A., Inkaya, A. C., Bayraktar-Ekincioglu, A., & Kilickap, S. (2023). Impact of pharmacist-led educational intervention on pneumococcal vaccination rates in cancer patients: A randomized controlled study. Supportive Care in Cancer, 31(3), 194. https://doi.org/10.1007/s00520-023-07652-3

22. Ranchon, F., Chanoine, S., et al. (2024). Pharmacy education and clinical pharmacy training in France. Pharmacy, 12(6), 161. https://doi.org/10.3390/pharmacy12060161

23. Rose, A. J., Witt, D., Azran, C., et al. (2021). Seven key parameters that facilitate clinical pharmacy practice: A comparison between Israel and the United States. Israel Journal of Health Policy Research, 10,37. https://doi.org/10.1186/s13584-021-00476-8

24. Shapiro, N. L., Lin, H.-W., & Lau, A. H. (2020). Creation and delivery of a clinical pharmacy practice and education program for international participants in the United States. Journal of the American College of Clinical Pharmacy. Advance online publication. https://doi.org/10.1002/jac5.1281

25. Yi, Z.-M., Zhou, L.-Y., Yang, L., Yang, L., Liu, W., & Zhao, R.-S. (2020). Effect of the international pharmacy education programs. Medicine, 99(27), e20945. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000020945

Similar Articles

You may also start an advanced similarity search for this article.