Кілт сөздер
жыртқыш құстар
ұя салу
көбею
Бүркіт
Қарақұс
Балобан
саны
биотоп
табиғатты қорғау
ұя салу
көбею
Бүркіт
Қарақұс
Балобан
саны
биотоп
табиғатты қорғау
Аңдатпа
Мақалада 88 968 га аумақты алып жатқан "Бұйратау" мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің (МҰТП) аумағында жыртқыш құстардың сирек кездесетін түрлерінің – бүркіттің (Aquila chrysaetos), қарақұс (Aquila heliaca) және дала қыраны (Aquila nipalensis) ұя салу мониторингінің нәтижелері келтірілген. аталған түрлердің 32 белсенді ұясы тіркелген. Көбеюдің нәтижесін талдауға, жұмыртқа басып шығармау себептеріне және биотикалық және антропогендік факторлардың популяция жағдайына әсерін бағалауға баса назар аударылған.
Ұя салудың ең жоғары көрсеткіштері қорымға тән екендігі анықталды, бұл қорғалатын аумақтың ішінде тұрақты азық-түлік базасы мен қолайлы өмір сүру жағдайларына байланысты. Бүркіт табыстың орташа деңгейін көрсетті, ал ең төменгі нәтижелер дала бүркітінде байқалды. Сәтсіз іліністердің негізгі себептерінің қатарына қолайсыз ауа-райы жағдайлары, азық-түліктің жетіспеушілігі, инкубацияның алғашқы кезеңдерінде жұмыртқалардың өлімі, сондай-ақ адам әрекетінен туындаған алаңдаушылық факторлары жатады. Нәтижелер ұя салатын биотоптарды қорғау шараларын күшейту, антропогендік әсерді азайту және сирек кездесетін бүркіт түрлерінің популяцияларының жағдайына ұзақ мерзімді мониторинг жүргізуді жалғастыру қажеттілігін көрсетеді. Жүргізілген бақылаулар молшылық динамикасының тенденцияларын дәлірек бағалауға, диапазонның осал жерлерін анықтауға және тіршілік ету ортасын сақтау бойынша нақты ұсыныстар беруге мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері "Бұйратау"МҰТП аумағын тұрақты басқарудың табиғатты қорғау стратегиялары мен бағдарламаларын әзірлеу үшін ғылыми негіз бола алады.
Дәйексөздер
1. Belovalov, O. V. (2016). Novye dannye o khishchnykh ptitsakh yugo-vostochnogo Kazakhstana [New data on birds of prey in southeastern Kazakhstan]. Selevinia, 23, 55–63.
2. Baranov, A. A. (1979). Ekologiya khishchnykh ptits stepnoi zony Kazakhstana [Ecology of birds of prey of the steppe zone of Kazakhstan]. Alma-Ata, Kazakhstan: Kazakh State University.
3. Bragin, E. A., Karyakin, I. V., & Dixon, A. (2017). Gnezdovaya ekologiya stepnogo orla (Aquila nipalensis) v Kazakhstane [Breeding ecology of the Steppe Eagle (Aquila nipalensis) in Kazakhstan].
4. BirdLife International. (2022). Species factsheet: Aquila nipalensis, Aquila heliaca, Aquila chrysaetos. URL: https://www.birdlife.org
5. Ferguson-Lees, J., & Christie, D. A. (2001). Raptors of the world. London, UK: Christopher Helm.
6. Gavrilov, E. I. (1999). Ptitsy Kazakhstana [Birds of Kazakhstan] (Vol. 2). Almaty, Kazakhstan: Tau.
7. Gavrilov, E. I., & Shukurova, G. R. (2020). Vliyanie antropogennykh faktorov na uspeshnost gnezdovaniya orlov v stepnykh ekosistemakh Tsentral’noi Azii [The influence of anthropogenic factors on the nesting success of eagles in the steppe ecosystems of Central Asia]. Ornitologiya.
8. Gavrilov, A. E. (2010). Diversity of avifauna and zoogeographic patterns of Kazakhstan. Biological Bulletin, 37(6), 615–621. DOI: https://doi.org/10.1134/S1062359010060085
9. Geneticheskii fond fauny Kazakhstanoi SSR. Chast’ 1. Pozvonochnye [Genetic fund of fauna of the Kazakh SSR. Part 1. Vertebrates]. (1989). Almaty, Kazakhstan: Nauka.
10. Kovshar, A. F. (1983). Khishchnye ptitsy Kazakhstana [Birds of prey of Kazakhstan]. Almaty, Kazakhstan: Nauka.
11. Kovshar, A. F., & Gavrilov, E. I. (2010). Avifauna Kazakhstana i prilegayushchikh territorii [Avifauna of Kazakhstan and adjacent territories]. Almaty, Kazakhstan.
12. Kovshar, A. F., Gavrilov, E. I., & Berezovikov, N. N. (2006). Fauna Kazakhstana: Ptitsy [Fauna of Kazakhstan: Birds] (Vol. 2). Almaty, Kazakhstan: Nauka.
13. Karyakin, I. V. (2018). Monitoring gnezdovykh khishchnykh ptits Tsentral’noi Azii: Metody i mnogoletnyaya dinamika [Monitoring breeding birds of prey in Central Asia: Methods and long-term dynamics]. Raptors Conservation, 36, 12–27.
14. Karyakin, I. V., & Barabashin, T. S. (2019). Khishchnye ptitsy Kazakhstana: Ekologiya, rasprostranenie, okhrana [Birds of prey of Kazakhstan: Ecology, distribution, conservation]. Novosibirsk, Russia: Sibecocenter.
15. Karyakin, I. V., Nikolenko, E. G., & Zinevich, L. S. (2017). Steppe Eagle in the Karaganda Region, Kazakhstan. Raptors Conservation, 35, 219–251. DOI: https://doi.org/10.19074/1814-8654-2017-35-219-251
16. Potapov, E. R., & Burfield, I. J. (2017). The golden eagle: Ecology and conservation. London, UK: T. & A. D. Poyser.
17. Preston, C. R., & Beane, R. D. (2020). Red-tailed Hawk (Buteo jamaicensis). In The Birds of the World. Cornell Lab of Ornithology. URL: https://birdsoftheworld.org
18. Rustamov, E. A., & Kovshar, A. F. (1983). Ekologiya gnezdovaniya khishchnykh ptits stepnykh zon Kazakhstana [Ecology of breeding birds of prey in the steppe zones of Kazakhstan]. Ornitologiya, 18, 54–63.
19. Sagaliev, N. A. (2023). Some features of eagle nesting in the Buyratau State National Park, Kazakhstan. Raptors and Their Conservation, Special Issue 2, 126–131. DOI: https://doi.org/10.19074/1814-8654-2023-2-157-159
20. Sklyarenko, S. L., & Berezovikov, N. N. (2005). Sovremennoe sostoyanie populyatsii khishchnykh ptits Kazakhstana [Current status of raptor populations in Kazakhstan]. Raptors Conservation, 5, 50–60.
21. Sklyarenko, S. L., & Shmalenko, A. P. (Eds.). (2008). Vazhnye ornitologicheskie territorii Kazakhstana [Important Bird Areas of Kazakhstan]. BirdLife International.
22. Severtsov, A. N. (2002). Ptitsy Tsentral’noi Azii [Birds of Central Asia]. Moscow, Russia: Nauka.
23. Sergio, F., Blas, J., & Hiraldo, F. (2018). Predicting distribution and abundance of raptors. Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics, 49, 409–432. DOI: https://doi.org/10.1146/annurev-ecolsys-110617-062346
24. Steenhof, K., & Newton, I. (2018). Assessing raptor reproductive success. The Journal of Wildlife Management, 82(1), 4–20. DOI: https://doi.org/10.1002/jwmg.21415
25. Watson, J. (2010). The golden eagle (2nd ed.). London, UK: Bloomsbury Publishing.
26. Whitfield, D. P., & Fielding, A. H. (2017). Impacts of wind farms on raptor populations. Journal of Applied Ecology, 54(6), 1534–1543. DOI: https://doi.org/10.1111/1365-2664.12877
27. Yosef, R. (2021). Breeding ecology of steppe raptors. Avian Biology Research, 14(2), 75–88. DOI: https://doi.org/10.1177/17581559211003152
Мақала жіберу
Ақпарат
Индекстелінуі
