Кілт сөздер
«Бұйратау» МҰТП
бозғылт сары скабиоз
қауымдастықтар
ценопопуляция
экологиялық топтар
бозғылт сары скабиоз
қауымдастықтар
ценопопуляция
экологиялық топтар
Аңдатпа
Дәрілік өсімдіктерге деген қызығушылықтың артуы биологиялық белсенділіктің әртүрлі түрлерін көрсете алатын өсімдіктердің қайталама метаболиттерінің жоғары фармакологиялық белсенділігімен түсіндіріледі.Дәрілік шөптердің кешенділігі синтетикалық препараттарға тән жанама әсерлерді азайта отырып, оларды ұзақ уақыт қолдану мүмкіндігін тудырады. Осы зерттеудің мақсаты «Бұйратау» мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің аумағында өсетін бозғылт сары скабиоздың қатысуымен популяциялардың фитоценотикалық сипаттамасы болып табылады.Зерттеулер далада анализбен, қауымдастықтардың флористикалық құрамымен, тіршілік формаларымен, экологиялық топтармен, жас спектрін талдаумен және генеративті даралардың морфологиясымен орындалады. Алғаш рет бозғылт сары скабиоз популяциясы бар өсімдіктер қауымдастығының флорасының құрамы анықталды.Қауымдастықтардың құрамында 54 тұқым мен 26 тұқымдастың 63 түрі өсетіні анықталды. Жетекші тұқымдастар - Poaceae (12,7%), Asteraceae (12,7%), Chenopodiaceae (9,5%) және Fabaceae.Басым тұқымдастардың құрамы Орталық Қазақстанның дала бөлігіне тән.Тіршілік формаларының спектрінде шөпті көпжылдықтар, экологиялық топтар - мезофиттер мен ксерофиттер басым, бұл таксондардың дала аумақтарына сәйкес келетіндігін растайды. Алғаш рет Орталық Қазақстан жағдайында бозғылт сары скабиоздың зерттелген популяцияларының онтогенетикалық спектрлері жасалды.Жас фазаларының арақатынасын бағалау онтогенездің қысқа кезеңімен - 2 жыл ішінде түсіндіруге болатын генеративті даралар басым болатын сол жақ спектрді көрсетеді. Барлық популяциялар жас және дамып келеді. Алынған нәтижелер ұлттық парктегі табиғи қауымдастықтарды бақылауға негіз бола алады және осы түрді дәрілік өсімдік ретінде практикалық пайдалануға негіз бола алады.
Дәйексөздер
1. Alekhin, V.V. (1983). Metodika polevogo izucheniia rastitelnosti i flory [Methods for field studies of vegetation and flora]. Moscow [in Russian].
2. Besbes, M., Mosbah, H., Majouli, K.& al.(2016). Antimicrobial Activity of Scabiosa arenaria Forssk. Extracts and Pure Compounds Using Bioguided Fractionation.Chemistry & Biodiversity, 13, 1262-1272. DOI: https://doi.org/10.1002/cbdv.201600028
3. Bonet, M.À., Parada, M., Selga, A.& al.(1999). Studies on pharmaceutical ethnobotany in the regions of L’Alt Empordà and Les Guilleries (Catalonia, Iberian Peninsula). J. Ethnopharmacol., 68; 145-168. DOI: https://doi.org/10.1016/S0378-8741(99)00083-5
4. Bykov, B.A. (1970). Vvedeniye v fotitsenologiyu [Introduction into phytocenology]. Alma-Ata [in Russian].
5. Esmagulova, B.Z. (2017). Flora of semidesert and desert flora of Western-Kazakhstan region. European J of Natural Science, 3; 16-17. URL: https://www.elibrary.ru/item.asp?id=28804383
6. Pavlov, N.V. (1956-1966). Flora Kazahstana [Flora of Kazakhstan]. Alma-Ata: Nauka [in Russian].
7. Komarov, V.L. (1934-1965). Flora SSSR [Flora of USSR]. Moscow-Leningrad: Nauka [in Russian].
8. Krasnoborov, I.M. (1988-2003). Flora Sibiri [Flora of Siberia]. Novosibirsk [in Russian].
9. Girre, L. (1980). Connatre et Reconnatre les Plantes Medicinales. Ouest France, 25(7); 332-334.
10. Javidnia, K., Miri, R.,& Javidnia, A. (2006). Constituents of the essential oil of Scabiosa flavida from Iran. Chemistry of Natural Compounds, 42(5); 529-530. URL: https://link.springer.com/article/10.1007/s10600-006-0206-3
11. Jayakumar, S., Kim, S.S.& Heo, J. (2011). Floristic inventory and diversity assessment – a critical review. Proceed. of the internat. Academy of Ecology and Environmental Science, 1(3-4); 151-168. URL: http://www.iaees.org/publications/journals/piaees/articles/2011-1(3-4)/floristic-inventory-and-diversity-assessment.pdf
12. Hrichi, S., Chaabane-Banaoues, R., Bayar, S.& al. (2020). Botanical and Genetic Identification Followed by Investigation of Chemical Composition and Biological Activities on the Scabiosa atropurpurea L. Stem from Tunisian Flora. Molecules, 25;1-20. DOI: https://doi.org/10.3390/molecules25215032
13. Kuanbay, Zh.I., Abiyev, S.A., Ishmuratova, M.Yu. & al. (2020). The analysis of the Dongyztau chink flora (Aktobe region). EurAsian Journal of BioSciences, 14(1); 249-254. DOI: https://doi.org/10.31489/2020bmg1/54-60
14. Kuminova, A.V. (1960). Rastitelny pokrov Altaia [Vegetative cover of Altai]. Novosibirsk [in Russian].
15. Maroyi, A. (2019). Scabiosa columbaria: a review of its medicinal uses, phytochemistry, and biological activities. Asian Journal of Pharmaceutical and Clinical Research, 12(8); 10-14.
16. Lawal, I. O., Grierson, D. S., & Afolayan, A. J. (2014). Phytotherapeutic information on plants used for the treatment of tuberculosis in Eastern Cape Province, South Africa. Evidence‐Based Complementary and Alternative Medicine, 2014(1), 735423. DOI: https://doi.org/10.1155/2014/735423
17. Ma, J.N., Bolraa, S., Ji, M., He, Q.Q.& al. (2016). Quantification and antioxidant and anti-HCV activities of the constituents from the inflorescences of Scabiosa comosa and S. tschilliensis.Nat. Prod. Res., 30; 590-594. DOI: https://doi.org/10.1080/14786419.2015.1027701
18. Opredelitelʹ rasteniy Sredney Azii [Keys for plants of Central Asia]. (1968–1994). Tashkent: Fan. (In Russian).
19. Pinto, D.A. (2018). Scabiosa Genus: A Rich Source of Bioactive Metabolites. Medicines (Basel), 5(4); 110-1-110-18. DOI: https://doi.org/10.3390/medicines5040110
20. Serebryakov, I.G. (1982). Ekologicheskaya morfologiia rasteny: zhiznenniye formy pokrytosemennyh i khvoinikh [Ecological morphology of plants: life forms of angiosperms and conifers]. Moscow: High School [in Russian].
21. Shcherbakov, A.V. & Mayorov, A.V. (2006). Polevoye izucheniie i gerbarizatsiia rasteny [Field Study of Flora and Herbarium Collection of Plants]. Moscow: Moscow State University Press [in Russian].
22. Wang, J., Liu, K., Li, X.& al. (2017). Variation of active constituents and antioxidant activity inScabiosa tschiliensis Grunning from different stages. J. Food Sci. Technol., 54; 2288-2295. DOI: https://doi.org/10.1007/s13197-017-2666-9
23. Watt, J.M.& Breyer-Brandwijk, M.G. (1962). The Medicinal and Poisonous Plants of Southern and Eastern Africa: Being an Account of Their Medicinal and Other Uses, Chemical Composition, Pharmacological Effects and Toxicology in Man and Animal.London,2.
24. Xu, H., Ma, Q., Ma, J.& al. (2016). Hepato-protective effects and chemical constituents of a bioactive fraction of the traditional compound medicine-Gurigumu-7. BMC Complement. Altern. Med., 16l 179-1-179-8. URL: http://download.springer.com/static/pdf/814/art%253A10.1186%252Fs12906-016-1156-3.pdf?originUrl=http%3A%2F%2Fbmccomplementalternmed.biomedcentral.com%2Farticle%2F10.1186%2Fs12906-016-1156-3&token2=exp=1467088143%CB%9Cacl=%2Fstatic%2Fpdf%2F814%2Fart%25253A10.1186%25252Fs12906-016-1156-3.pdf*%CB%9Chmac=11c9eeacdab29fb99d1e78fa8a161ca5d0ee14871d866da8fe99d8a391180e76
25. Zhang, M. (2017). A review on the floristic phytogeography in arid northwestern China and Central Asia. Biodiversity Sc., 25(2); 147-155. DOI: https://doi.org/10.17520/biods.2016192
26. Zhunusova, M.A., Suleimen, E.M., Iskakova, Zh.B. & al. (2017). Constituent composition and biological activity of CO2-extract of Scabiosa isetensis and S.ochroleuca. Chem. Nat. Comp., 53(4); 775-777. DOI: https://doi.org/10.1007/s10600-017-2118-9
Мақала жіберу
Ақпарат
Индекстелінуі
