Бекір Чобанзаденің «Туған тіл» өлеңіне онтологиялық көзқарас
Іздеу
Том 53 № 3 (2026), Мақалалар
Том 53 № 3 (2026)

Бекір Чобанзаденің «Туған тіл» өлеңіне онтологиялық көзқарас

Мақалалар
https://doi.org/10.64863/2312-4784/2026-3-53/22-35
Жарияланды 30.09.2026
Неслихан Карагөз
Кастамону Университеті
https://orcid.org/0000-0002-9258-6576
Орхан Сөйлемез
Кастамону Университеті
https://orcid.org/0000-0001-8382-3173
PDF

Кілт сөздер

онтология
өнер онтологиясы
Бекір Чобанзаде
Туған Тіл
ана тілі

How to Cite

Карагөз, Н., & Сөйлемез, О. (2026). Бекір Чобанзаденің «Туған тіл» өлеңіне онтологиялық көзқарас. «Қазіргі заманғы маңызды мәселелер» халықаралық ғылыми журналы, 53(3), 22–35. https://doi.org/10.64863/2312-4784/2026-3-53/22-35
ACM ACS APA ABNT Chicago Harvard IEEE MLA Turabian Vancouver

Download Citation

Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) BibTeX

Аңдатпа

Философиялық маңызды ұғымдардың бірі болып саналатын онтология термині түрік тіліне француздың «ontologie» сөзінен енген. Онтологиялық әдіс – көркем шығармаларды пайымдап, түсіндіру мақсатында қолданылатын әдіс. Онтологиялық талдау әдісі өлеңді белгілі бір қабаттар негізінде зерттеуге және оның барлық құрылымдық деңгейлерін тұтастай қарастыруға мүмкіндік береді. Ингарден мен Хартман жүйелеген бұл әдіс Исмаил Туналының «Өнер онтологиясы» («Sanat Ontolojisi») еңбегінде жан-жақты қарастырылған. Туналы өз еңбегінде көркем шығарманың онтикалық қабаттардың тұтастығынан тұратынын атап көрсетіп, бұл қабаттарды төрт деңгейге бөледі: дыбыстық қабат, мағыналық қабат, кейіпкерлік қабат және тағдыр қабаты. Әдеби мәтіннің көркемдік құндылығын айқындауға мүмкіндік беретін бұл әдісті әдебиет зерттеушілері көбіне поэзия жанрына қолданады. Осы зерттеуде Қырым әдебиетінің көрнекті өкілдерінің бірі Бекір Чобанзаденің «Tuvğan Til» («Туған тіл») өлеңі онтологиялық талдау әдісі негізінде қарастырылады.

https://doi.org/10.64863/2312-4784/2026-3-53/22-35
PDF

Дәйексөздер

Altın, Ö. (2018). A study on Bekir Sıtkı Çobanzade’s poems [Bekir Sıtkı Çobanzade’nin şiirleri üzerine bir inceleme] [Master’s thesis, Balıkesir University].

Azap, S. (2013). An attempt at analysis using the ontological analysis method and the poem “Documents stained with blood” [Ontolojik çözümleme yöntemi ve “Kanla kirlenmiş Evrak” şiiri üzerine bir çözümleme denemesi]. Turkish Studies: International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8(1), 843–853. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.4066

Cevizci, A. (2013). Paradigm dictionary of philosophy [Paradigma felsefe sözlüğü]. Paradigma.

Çobanzade, B. (1924). The teaching method of Turkish language and literature [Türk dili ve edebiyatının tedris usulü].

Hazer, G. (2014). An analysis of Ahmet Muhip Dıranas’s poem “While living” using the ontological analysis method [Ontolojik tahlil metoduyla Ahmet Muhip Dıranas’ın “Yaşarken” şiirinin incelenmesi]. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, 41, 1–13. https://izlik.org/JA98YR24TF

Gasprinsky Library. (2022, November 2). Bekir Choban-Zade, poet [Bekir Çoban-Zade, şair].

Karagöz, N. (2022). Migration in Crimean Tatar literature: Poems and folk songs [Kırım Tatar edebiyatında göç: Şiirler ve türküler] [Master’s thesis, Kastamonu University].

Mamedova, U. E. (2017). The activities of Bekir Choban-Zade [Bekir Çoban-Zadenin faaliyeti]. MBOU “Kuibyshevskaya Secondary School named after N. T. Khrustalev,” Kuibyshevo.

Sakallı, E. (2015). Mother tongue as a symbol of national identity in the poets of the Turkic world [Türk dünyası şairlerinde millî kimlik simgesi olarak ana dili]. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, 39, 179–195.

Tunalı, İ. (1971). Ontology of art [Sanat ontolojisi]. İstanbul University Faculty of Letters Publications.

Türkoğlu, İ. (2020). Çobanzâde, Bekir Sıtkı [Çobanzâde, Bekir Sıtkı]. In İslâm Ansiklopedisi (Vol. EK-1, pp. 294–295). Türkiye Diyanet Vakfı.

Turkish Language Association. (2022, November 1). Dictionary [Sözlük].

Yılmaz, T. (2017). An attempt at analysis of Hilmi Yavuz’s poem “Ney” using the ontological analysis method [Hilmi Yavuz’un “Ney” şiiri üzerine ontolojik analiz metoduyla çözümleme denemesi]. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 6(12), 151–162. https://makale.isam.org.tr/handle/123456789/328429