Бекір Чобанзаденің «Туған тіл» өлеңіне онтологиялық көзқарас
Іздеу
Том 53 № 3 (2026), Мақалалар
Том 53 № 3 (2026)

Бекір Чобанзаденің «Туған тіл» өлеңіне онтологиялық көзқарас

Мақалалар
https://doi.org/10.64863/2312-4784/2026-3-53/22-35
Жарияланды 30.09.2026
Неслихан Карагөз
Кастамону Университеті
https://orcid.org/0000-0002-9258-6576
Орхан Сөйлемез
Кастамону Университеті
https://orcid.org/0000-0001-8382-3173
PDF

Кілт сөздер

онтология
өнер онтологиясы
Бекір Чобанзаде
Туған Тіл
ана тілі

How to Cite

Карагөз, Н., & Сөйлемез, О. (2026). Бекір Чобанзаденің «Туған тіл» өлеңіне онтологиялық көзқарас. «Қазіргі заманғы маңызды мәселелер» халықаралық ғылыми журналы, 53(3), 22–35. https://doi.org/10.64863/2312-4784/2026-3-53/22-35
ACM ACS APA ABNT Chicago Harvard IEEE MLA Turabian Vancouver

Download Citation

Endnote/Zotero/Mendeley (RIS) BibTeX

Аңдатпа

Философиялық маңызды ұғымдардың бірі болып саналатын онтология термині түрік тіліне француздың «ontologie» сөзінен енген. Онтологиялық әдіс – көркем шығармаларды пайымдап, түсіндіру мақсатында қолданылатын әдіс. Онтологиялық талдау әдісі өлеңді белгілі бір қабаттар негізінде зерттеуге және оның барлық құрылымдық деңгейлерін тұтастай қарастыруға мүмкіндік береді. Ингарден мен Хартман жүйелеген бұл әдіс Исмаил Туналының «Өнер онтологиясы» («Sanat Ontolojisi») еңбегінде жан-жақты қарастырылған. Туналы өз еңбегінде көркем шығарманың онтикалық қабаттардың тұтастығынан тұратынын атап көрсетіп, бұл қабаттарды төрт деңгейге бөледі: дыбыстық қабат, мағыналық қабат, кейіпкерлік қабат және тағдыр қабаты. Әдеби мәтіннің көркемдік құндылығын айқындауға мүмкіндік беретін бұл әдісті әдебиет зерттеушілері көбіне поэзия жанрына қолданады. Осы зерттеуде Қырым әдебиетінің көрнекті өкілдерінің бірі Бекір Чобанзаденің «Tuvğan Til» («Туған тіл») өлеңі онтологиялық талдау әдісі негізінде қарастырылады.

https://doi.org/10.64863/2312-4784/2026-3-53/22-35
PDF

Дәйексөздер

1. Altın, Ö. (2018). Bekir Sıtkı Çobanzade’nin şiirleri üzerine bir inceleme [A study of Bekir Sıtkı Çobanzade’s poetry] [Master’s thesis, Balıkesir University].

2. Amineva, V. R. (2026). Strategies of Transculturation in the Poetry of the Russian-Tatar Borderland: Typology and Forms of Artistic Representation. Polylinguality and transcultural practices, 23(1), 89-112.

3. Azap, S. (2013). Ontolojik çözümleme yöntemi ve “Kanla kirlenmiş evrak” şiiri üzerine bir çözümleme denemesi [An ontological analysis of the poem “Documents stained with blood”]. Turkish Studies—International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8(1), 843–853. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.4066

4. Babutcu, A. (2025). Women And Family Relations In Crimean Tatar Proverbs: An Oral Tradition Analysis. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS), 10(3), 150-159.

5. Cevizci, A. (2013). Paradigma felsefe sözlüğü [Paradigm dictionary of philosophy]. Paradigma Yayıncılık.

6. Çobanzade, B. (1924). Türk dili ve edebiyatının tedris usulü [Methods of teaching Turkish language and literature].

7. Gasprinsky Library. (2022, November 2). Bekir Çoban-Zade, şair [Bekir Choban-Zade, poet].

8. Hazer, G. (2014). Ontolojik tahlil metoduyla Ahmet Muhip Dıranas’ın “Yaşarken” şiirinin incelenmesi [An ontological analysis of Ahmet Muhip Dıranas’s poem “Yaşarken”]. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, 41, 1-13. https://dergipark.org.tr/tr/pub/abuhsbd/article/366636

9. Karagöz, N. (2022). Kırım Tatar edebiyatında göç: Şiirler ve türküler [Migration in Crimean Tatar literature: Poems and folk songs] [Master’s thesis, Kastamonu University].

10. Konkal, M., Beisenbayeva, L., Gabbasovna, S. N., Tursunbekovna, D. G., Kabenkyzy, A. Z., Karimzhanovna, S. G., ... & Serdalina, S. (2025). The Role of Native Languages in Identity Preservation Among Turkic Minorities in Kazakhstan. Eurasian Journal of Applied Linguistics, 11(3), 91-105.

11. Mamedova, U. E. (2017). Bekir Çoban-Zade’nin faaliyeti [The activities of Bekir Choban-Zade]. MBOU Kuibyshevskaya Secondary School Named After N. T. Khrustalev.

12. Sakallı, E. (2015). Türk dünyası şairlerinde millî kimlik simgesi olarak ana dili [Mother tongue as a symbol of national identity among poets of the Turkic world]. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, 39, 179–196. https://tdkturkdunyasi.gov.tr/ozet/657/eng

13. Tunalı, İ. (1971). Sanat ontolojisi [Ontology of art]. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.

14. Türk Dil Kurumu. (n.d.). Güncel Türkçe sözlük [Contemporary Turkish dictionary]. Retrieved September 2, 2026, from https://sozluk.gov.tr/

15. Türkoğlu, İ. (2020). Çobanzâde, Bekir Sıtkı. In TDV İslâm Ansiklopedisi (Vol. EK-1, pp. 294–295). Türkiye Diyanet Vakfı. https://islamansiklopedisi.org.tr/cobanzade-bekir-sitki

16. Yılmaz, T. (2017). Hilmi Yavuz’un “Ney” şiiri üzerine ontolojik analiz metoduyla çözümleme denemesi [An ontological analysis of Hilmi Yavuz’s poem “Ney”]. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 6(12), 151–162. https://makale.isam.org.tr/handle/123456789/328429

17. Volvach, N. (2024). “Our nation is just trying to rebirth right now”: constructing Crimean Tatar spaces of otherwise through Linguistic Citizenship. International journal of the sociology of language, 2024(287), 45-74.