Том 51 № 1 (2026), Мақалалар
Стрессқа төзімділік – болашақ фармацевттердің кәсіби маңызды қасиеттерінің бірі
Мақалалар
Жарияланды
31.03.2026
Кілт сөздер
стресс
стресс жағдайлары
студенттердің стрессқа төзімділігі
стресс жеңу
әртүрлі курстардың студенттері
стресс жағдайлары
студенттердің стрессқа төзімділігі
стресс жеңу
әртүрлі курстардың студенттері
Аңдатпа
Мақала студенттік жастағы стрессқа төзімділікті зерттеу мәселесіне арналған. Қазіргі таңда стресс студенттік өмірдің серігі екендігін растайтын көптеген дәлелдер бар. Студенттік өмір әлеуметтік мәртебенің және әлеуметтік ортаның өзгеруімен, қойылған мақсаттарға жетумен және болашақ мамандықты игеру барысында әртүрлі тапсырмаларды орындаумен, сондай-ақ, әсіресе аттестациялар мен емтихандар кезінде қиын жағдайларды жеңумен байланысты көптеген эмоционалды тәжірибелерге толы. Бұл мақалада «стресс», «стрессқа төзімділік» сияқты ұғымдар ашылып, студенттік өмірдегі стресстің теріс көріністері қарастырылады. Студенттердегі стресс көріністерін көрсету үшін «Фармация» мамандығының 86 студенті арасында анкеталау жүргізіліп, алынған нәтижелер бағаланды. Зерттеу тұрақты даму мақсаттары аясында жүргізілді: ТДМ 3 — Жақсы денсаулық және әл-ауқат; ТДМ 4 — Сапалы білім, олар бір-бірімен тығыз байланысты, себебі үлгерім негізінен денсаулық жағдайына тәуелді. Тұрақты даму мақсаттарының 4.1–4.7 тармақтары бойынша денсаулық пен үлгерім арасындағы байланыс жанама болуы мүмкін, бірақ маңызды, әсіресе «сауатты оқыту» концепциясы арқылы. Барлық оқу деңгейлеріндегі студенттердің анкета нәтижелері бойынша олардың стресске төзімділігі талданып, оқу жылына байланысты стрессқа төзімділіктің айырмашылықтары анықталды. Стрессоустойчивостты зерттеу барлық оқу деңгейлерінде жүргізіліп, оқу жылына байланысты студенттердің стрессқа төзімділігіндегі тенденциялар анықталды. Жас курс студенттері ересек курс студенттеріне қарағанда стресске аз төзімді болып шықты. Студенттердің стрессқа төзімділігін анкеталау нәтижелері мен алынған деректерді талдау негізінде оқу процесінің сапасын арттыру және студенттердің оқу барысында стрессқа төзімділігін көтеру үшін практикалық ұсыныстар берілді.
Дәйексөздер
1. Abolin, L. M. (2008). Teoreticheskii i eksperimental’nyi analiz podkhodov k issledovaniyu problemy stressa [Theoretical and experimental analysis of approaches to the study of the stress problem]. Kazan: Izdatel’stvo Kazanskogo universiteta, 94-106.
2. Averina, A. O., & Fedoseeva, V. I. (2016). Study of manifestations of academic stress in students’ life. Scientific-Methodical Electronic Journal “Koncept”, 46, 8-12. URL: http://e-koncept.ru/2016/76373.htm
3. Bodrov, V. A. (2000). Information stress. Moscow: PERSE.
4. Bulnaeva, A. F., & Bulnaeva, O. A. (2018). Stress resistance of 1st- and 2nd-year university students. Quality Management System: Experience and Perspectives, 7, 123-126.
5. Cassidy, S., Mawdsley, A., Langran, C., Hughes, L., & Willis, S. C. (2023). A large-scale multicenter study of academic resilience and well-being in pharmacy education. American journal of pharmaceutical education, 87(2), ajpe8998. DOI: https://doi.org/10.5688/ajpe8998
6. Cannon, W. B. (2010). Bodily Changes in Pain Hunger Fear and Rage. Nabu Press.
7. Gafarova, D. D. (2017). Preodolenie stressa u studentov v period sessii putem organizatsii samostoyatel’nykh zanyatii fizicheskoi kul’turoi [Overcoming stress among students during the examination period through the organization of independent physical education activities]. Sovremennye nauchnye issledovaniya i innovatsii [Modern Scientific Research and Innovations], (12). Retrieved March 10, 2026, from https://web.snauka.ru/issues/2017/12/84916
8. Halimi, S. N., Rowett, D., Whitfield, K., & Luetsch, K. (2023). How early career pharmacists understand resilience–a qualitative study of experiences, challenges and strategies. Research in Social and Administrative Pharmacy, 19(3), 486-494. DOI: https://doi.org/10.1016/j.sapharm.2022.10.012
9. Hanna, L. A., Clerkin, S., Hall, M., Craig, R., & Hanna, A. (2022). The resilience of final-year pharmacy students and aspects of the course they found to be resilience-building. Pharmacy, 10(4), 84. DOI: https://doi.org/10.3390/pharmacy10040084
10. Ionova, M. S., Rezepova, N. V., Kuz’menkova, D. I., & Tyurina, Yu. M. (2024). Osobennosti stressoustoichivosti u studentov i vozmozhnosti ee razvitiya v usloviyakh vuza [Features of stress resistance in students and possibilities of its development in higher education institutions]. Mir nauki. Pedagogika i psikhologiya [World of Science. Pedagogy and Psychology], 12(6).
11. Kalyuta, V. A., & Kudina, Ya. V. (2015). Stressoustoichivost’ kak neot”emlemoe kachestvo studentov, obuchayushchikhsya v sovremennom vuze [Stress resistance as an integral quality of students studying at a modern university]. Mezhdunarodnyi studencheskii nauchnyi vestnik [International Student Scientific Bulletin], (5-2). Retrieved March 10, 2026, from https://eduherald.ru/ru/article/view?id=13331
12. Kitaev-Smyk, L. A. (1983). Psikhologiya stressa [Psychology of stress]. Moscow: Ripol Klassik.
13. Kovrova, M. V. (2000). Psikhologiya i psikhoprofilaktika destruktivnogo stressa u molodezhi [Psychology and psychoprophylaxis of destructive stress in youth]. Kostroma: KSU.
14. Lazarus, R. S. (1966). Psychological stress and coping process. New York: McGraw-Hill
15. Levina, N. L. (2019). Osobennosti stressoustoichivosti u studentov raznykh meditsinskikh spetsial’nostei [Features of stress resistance in students of different medical specialties]. Molodoi uchenyi [Young Scientist], (2-1), 23-25.
16. Libina, A. V. (2008). Coping intelligence: Chelovek v slozhnoi zhiznennoi situatsii [Coping intelligence: The human in a complex life situation]. Moscow: Eksmo.
17. Lyubaev, A. V. (2015). Influence of physical exercises on students’ mental activity and their interrelation. Molodoi uchenyi [Young Scientist], 18, 423-425.
18. Masyuk, V. I. (2024). Nekotorye problemy formirovaniya stressoustoichivosti u studentov [Some problems of forming stress resistance in students]. Aktual’nye issledovaniya [Actual Research], (48), 77.
19. Melnikova, O. A. (2015). Vliyanie zanyatii fizicheskoi kul’turoi na psikhofiziologicheskoe sostoyanie studentov [Influence of physical culture activities on the psychophysiological state of students]. Omskii nauchnyi vestnik [Omsk Scientific Bulletin], 3(139), 170-172.
20. Mikheeva, A. V. (2010). Stressoustoichivost’: K probleme opredeleniya [Stress resistance: On the problem of definition]. Polilingvial’nost’ i transkul’turnye praktiki [Polylinguality and Transcultural Practices], (2), 82–87.
21. Morosanova, V. I. (2010). Samoregulyatsiya i individual’nost’ cheloveka [Self-regulation and individuality of a person]. Moscow: Nauka.
22. Morosanova, V. I., & Kondratyuk, N. G. (2012). Differentsial’no-regulyatornye osnovy nadezhnosti professional’nykh deistvii [Differential-regulatory foundations of reliability of professional actions]. Akmeologiya [Acmeology], 4, 68–74.
23. Muin, F., Widayanti, A. W., Indarto, M. R., Mukharromah, E. D., & Lestari, A. W. (2025). Perceived stress, resilience, and academic performance among pharmacy students in Indonesia: A cross-sectional study. Pharmacy Education, 25(1). DOI: https://doi.org/10.46542/pe.2025.251.401406
24. Neznamova, D. V., & Kirikova, A. D. (2021). Formirovanie stressoustoichivosti u studentov [Formation of stress resistance in students]. In Materialy XIII Mezhdunarodnoi studencheskoi nauchnoi konferentsii “Studencheskii nauchnyi forum” [Proceedings of the 13th International Student Scientific Conference “Student Scientific Forum”]. Retrieved March 11, 2026, from https://scienceforum.ru/2021/article/2018027558
25. Nikonova, E. A., Baniunes, A. M., & Khalfina, R. R. (2019). Psychological features of stress resistance in first-year students during the examination session.
26. Schelina, T. T., & Kolyasnikova, V. A. (2015). K probleme razvitiya stressoustoichivosti u studentov psikhologo-pedagogicheskikh napravlenii [On the problem of developing stress resistance in students of psychological and pedagogical programs]. Molodoi uchenyi [Young Scientist], 11, 1778.
27. Selye, H. (2012). Stress without distress. Moscow: Book on Demand.
28. Shcherbatykh, Y. V. (2006). Psikhologiya stressa i metody korrektsii [Psychology of stress and methods of correction]. St. Petersburg: Piter.
29. Shcherbakova, N. (2019). What is stress: History of the term, the significance of stress. Retrieved from https://www.psysovet.ru/articles/1045
30. Valetov, V. V., & Laptiyeva, L. N. (2010). Psychological and pedagogical aspects of stress.
Мақала жіберу
Ақпарат
Индекстелінуі
